EN 61008

EN 61008

Artık akım korumasının görevini ve sınırlarını doğru okumak

EN 61008 serisi, ev ve benzeri kullanımlar için bütünleşik aşırı akım koruması içermeyen artık akım devre kesicilerini, yani RCCB cihazlarını kapsar. Genel kurallar EN 61008-1'de ele alınır. RCCB, artık akımı algılayıp koruduğu devrenin beslemesini kesmeye yöneliktir; aşırı yük ve kısa devre için uygun aşırı akım koruması ayrıca sağlanır.

Artık akım korumasında devrenin canlı iletkenlerinden geçen akımların toplamı izlenir. Tek fazlı devrede fazdan giden akımın bir kısmı nötr yerine başka bir yoldan dönerse dengesizlik oluşur. MCB, RCCB ve RCBO ayrımı bu nedenle önemlidir: EN 60898 kapsamındaki otomatik devre kesici aşırı akıma, EN 61009 kapsamındaki RCBO ise artık akım ve aşırı akım korumasının birlikte sağlanmasına yöneliktir.

Editörün notu: RCCB üzerindeki 40 A, cihazın 40 A aşılınca otomatik açacağı anlamına gelmez. 30 mA ise yük akımı değil, anma artık çalışma akımıdır. RCCB'nin taşıma sınırı ile artık akım hassasiyetini birbirine karıştırmayın.

Amper, miliamper ve kutup sayısı birlikte değerlendirilir

Anma akımı In, belirtilen kullanım koşullarında cihazın taşıyabileceği akımla ilgilidir. Anma artık çalışma akımı IΔn ise artık akım işlevinin hassasiyetini belirtir. Örneğin Hager CD440J verilerinde 4 kutup, 40 A, 30 mA ve Tip A birlikte yer alır. Aynı cihazda farklı değerlerin bulunması, bunların birbirinin yerine kullanılabileceği anlamına gelmez.

30 mA veya daha düşük ilave koruma, uygun uygulamada elektrik çarpmasına karşı ek bir önlemdir; temel yalıtımın yerine geçmez. 100 mA veya 300 mA gibi değerler, 30 mA ile aynı ilave kişi koruması olarak değerlendirilmez. Kullanılacak hassasiyet, gecikme ve devre kapsamı geçerli tesisat kurallarına göre belirlenir.

RCCB'nin kendisi de aşırı yüke karşı korunmalıdır

Bir RCCB birden fazla çıkış devresini beslediğinde, her çıkışta otomatik sigorta bulunması RCCB'nin toplam yükünü kendiliğinden sınırlandırmaz. Beklenen yük, RCCB'nin anma akımı, pano içindeki sıcaklık koşulları ve eşlik eden aşırı akım koruması birlikte değerlendirilir. Koruma seçimi, yalnızca cihazların ayrı ayrı etiketlerine bakılarak tamamlanmaz.

BEAMA, kısa devre koordinasyonunun aşırı yük korumasını kanıtlamadığını özellikle açıklar. Örneğin bir düzenin 100 A üst sigortayla kısa devre deneyinden geçmiş olması, bu sigortanın daha düşük anma akımlı RCCB'yi aşırı yüke karşı da koruduğunu tek başına göstermez. Yük tahmini ile aşırı yük koruması farklı kontrollerdir. Uygulanacak çözüm, üreticinin ve pano imalatçısının doğruladığı düzenle eşleşmelidir.

Şartlı kısa devre akımı, bağımsız kesme kapasitesi değildir

RCCB verilerindeki Inc, anma şartlı kısa devre akımıdır. Bu değer, belirtilen aşırı akım koruma cihazıyla birlikte geçerlidir. Im ve IΔm kapama-kesme yetenekleri ise farklı özelliklerdir; bütün kA değerleri aynı anlamda okunmaz. RCCB üzerindeki şartlı değeri, bir devre kesicinin bağımsız kısa devre kesme kapasitesi gibi yorumlamak hatalıdır.

Hager CD440J için yayımlanan Inc değeri 6 kA'dır. Bu sayı tek başına bir eşleştirme talimatı değildir. Beklenen kısa devre akımı, çalışma gerilimi, sigorta veya devre kesicinin tam tipi ve anma değeri üreticinin koordinasyon verileriyle karşılaştırılır. Başka bir ürün ailesinin tablosu aynı görünüşteki cihaza doğrudan uygulanmaz.

RCD tipi ve seçicilik, hassasiyetten ayrı özelliklerdir

AC, A, F ve B tipi RCD'ler farklı artık akım dalga biçimlerine cevap verir. Elektronik güç kaynakları, inverterler ve hız kontrollü yükler için yalnızca anma akımını bilmek yeterli değildir. Yükün oluşturabileceği artık akım ve üreticinin istediği cihaz tipi esas alınır. Tip F ve Tip B için EN 62423 gibi tamamlayıcı gerekler de değerlendirilir.

Art arda bağlı iki RCCB'de yalnızca birinin 30 mA, diğerinin 300 mA olması seçiciliği tek başına garanti etmez. Zaman gecikmesi ve üretici koordinasyonu da önemlidir. Hangi korumanın açtığını belirlemek, arızayı doğru devrede aramayı kolaylaştırır; seçici gecikmeli cihaz, gereken hızlı ilave korumanın yerine gelişigüzel konulmaz.

Nötr, topraklama ve besleme yönü doğru kurulmalıdır

Korunan devreye ait fazlar ve varsa nötr, üreticinin şemasına göre aynı RCCB'nin algılama düzeninden geçmelidir. Çıkış nötrünün başka bir koruma grubuyla karıştırılması veya koruma sonrasında yanlış nötr-toprak bağlantısı yapılması, RCCB'nin açmasına neden olabilir. Nötr ile koruma iletkeni birbirinin yerine kullanılmaz.

Koruma topraklaması ve eşpotansiyel bağlantılar ayrı güvenlik görevleri taşır. Bir RCCB'nin bazı kaçaklarda açabilmesi, topraklamasız tesisatı uygun hâle getirmez. LINE/LOAD işaretleri ve besleme yönü izlenir; PV, batarya veya geri besleme bulunan sistemlerde tek yönlü ya da çift yönlü kullanım uygunluğu ayrıca kontrol edilir.

Test düğmesi, bütün tesisatın ölçümü değildir

Test düğmesi, cihaz içindeki test devresiyle işlev kontrolü yapılmasını sağlar; prizde topraklamanın doğrulandığını göstermez. İşlev kontrolü üreticinin belirttiği aralıklarla yapılır. Açma gerçekleşmiyorsa cihazın koruma işlevine güvenilmez ve yetkili kişi tarafından kontrol edilir.

Ürün deneyleri ile tesisat doğrulaması farklıdır. Açma süresi ölçümünde uygun cihaz, doğru test ayarı ve geçerli tesisat kuralları kullanılır. Yağmurda veya aralıklı açmalarda nem, yalıtım bozulması, bağlı yükler ve toplam kaçaklar araştırılır. Pano bakımı sırasında bağlantı ve ısınma belirtileri de incelenir; cihaz değişimi gerekli ayırma ve doğrulamalarla yapılır.

Baskı, uygunluk belgesi ve koruma sınırları

15 Ekim 2026 kontrolünde BSI, BS EN 61008-1:2012+A12:2017 kaydını güncel ve inceleme altında olarak listeler. IEC tarafında IEC 61008-1:2024 yayımlanmıştır; açıklanan kapsamı 440 V AC çalışma gerilimini ve 125 A anma akımını aşmayan, 50 Hz, 60 Hz veya 50/60 Hz RCCB cihazlarını içerir. IEC baskısı, EN baskısı ve yerel kabul aynı kayıt değildir.

CE işareti, merkezi bir kurumun otomatik güvenlik sertifikası değildir. Tam model kodu, standart baskısı, teknik belgeler ve AB Uygunluk Beyanı eşleştirilir. Ayrıca RCCB, kendiliğinden bir SPD veya gerilim koruma rölesi sayılmaz. Faz ve nötre aynı anda temas edilip artık akım dengesizliği oluşmayan durumda, artık akım işlevine güvenilemez.

İlgili rehberler

Sigorta, kaçak akım ve elektrik güvenliği
CENELEC standartlarına genel bakış
Sigorta ve koruma standartları
Sigorta ürünleri