ISO 15118 Nedir? Araç ile Şarj İstasyonu Nasıl Haberleşir?
ISO 15118, elektrikli araç ile şarj ekipmanı arasında üst seviye haberleşmeyi tanımlayan bir standart ailesidir. Bağlantının kurulması, şarj hizmetinin seçilmesi, yetkilendirme ve enerji aktarımının yönetilmesi için ortak mesajlar ve işlem sıraları sağlar. Elektrikli araç şarj standartları içinde özellikle Plug & Charge, akıllı şarj ve çift yönlü enerji aktarımı konularıyla öne çıkar.
Burada iki temel taraf bulunur: araçtaki haberleşme kontrolörü EVCC ve şarj ekipmanındaki haberleşme kontrolörü SECC. ISO 15118, bu iki tarafın konuşacağı teknik dili düzenler. Ancak desteklenen özellikler, kullanılan standart bölümüne ve ürünün uygulamasına bağlıdır.
Konektör, Pilot Sinyali ve Veri Haberleşmesi Farklı Görevler Yapar
IEC 62196, şarj bağlantılarının fiziksel ve elektriksel özellikleriyle ilgilidir. CCS konektör veya SAE J1772 adı, bağlantı sistemini tanımaya yardımcı olur; tek başına bütün dijital hizmetleri açıklamaz.
IEC 61851 kapsamındaki temel kontrol işlevleri ile ISO 15118’in üst seviye mesajlaşması birbirini tamamlar. Örneğin temel pilot üzerindeki PWM sinyali, dijital haberleşmenin bütün içeriğini taşıyan bir veri paketi olarak düşünülmemelidir.
Yaygın iletken uygulamalarda üst seviye iletişim için PLC — Power Line Communication kullanılır. Buradaki PLC, güç hattı üzerinden haberleşme teknolojisidir; endüstriyel programlanabilir kontrol cihazı anlamına gelmez. Haberleşme bağlantısının kurulması da tek başına güç kontaklarının enerjilendirileceği anlamına gelmez; ilgili kontrol koşulları ayrıca sağlanır.
Plug & Charge Nasıl Çalışır?
Plug & Charge — Tak ve Şarj Et, uygun araç ve istasyon bir araya geldiğinde şarj yetkilendirmesinin otomatik yapılmasını sağlar. Kullanıcının her oturumda RFID kartı okutması veya uygulamadan başlatma yapması gerekmeyebilir.
Bu kolaylığın arkasında dijital sertifikalar ve açık anahtar altyapısı — PKI bulunur. Araçtaki sözleşme sertifikası, şarj hizmetiyle ilişkili kimlik ve yetkilendirme sürecinde kullanılır. Araç üreticisi, şarj işletmecisi, hizmet sağlayıcı ve sertifika altyapısı arasında gerekli desteğin kurulmuş olması gerekir.
Otomatik yetkilendirme, ücretsiz şarj demek değildir. Oturum ilgili sözleşmeye göre ücretlendirilebilir. ISO 15118, bütün bankacılık, dolaşım anlaşması ve fatura süreçlerinin yerine geçen tek başına bir ödeme sistemi değildir.
Autocharge ile aynı şey değildir. Her iki yaklaşım kullanıcıya “fişi takınca başlama” deneyimi sunabilir. Ancak Autocharge uygulamalarında araç tanımlayıcısına dayalı hesap eşleştirmesi kullanılabilirken, ISO 15118 Plug & Charge sertifika temelli bir yapıya dayanır. Kullanıcı deneyiminin benzerliği, teknik yöntemin aynı olduğunu göstermez.
Akıllı Şarj Hangi Bilgilerden Yararlanır?
Desteklenen hizmete göre araç ve şarj sistemi; enerji ihtiyacı, ayrılış zamanı, güç sınırları veya şarj programı gibi bilgileri paylaşabilir. Bir enerji yönetim sistemi bu bilgileri tesisin kapasitesi, tarife ve diğer yüklerle birlikte değerlendirebilir. ISO 15118 haberleşmeyi sağlar; en ekonomik programı tek başına hesaplayan bir tarife motoru değildir.
kW ile ifade edilen güç sınırı ve kWh ile ifade edilen enerji ihtiyacı burada farklı görevler üstlenir.
Basit örnek: Bataryaya 20 kWh enerji eklemek için 4 saat varsa, kayıplar hariç ortalama 5 kW batarya şarj gücü gerekir. Ancak şebeke girişindeki ihtiyaç, dönüşüm kayıpları ve yardımcı tüketimler nedeniyle daha yüksek olabilir. Gerçek program; araç sınırları, batarya durumu ve tesis kapasitesiyle oluşturulur.
7,4 kW, 11 kW veya 22 kW etiketi, şarjın her an o güçte yapılacağını göstermez. Ayrıca AC ve DC şarjda güç dönüşümünün yeri ve sınırları farklıdır. Haberleşme, donanımın desteklemediği gücü oluşturamaz.
ISO 15118 ile OCPP Arasındaki Fark
ISO 15118, araç ile şarj ekipmanı arasındaki haberleşmeyi; OCPP ise şarj istasyonu ile merkezi yönetim sistemi arasındaki haberleşmeyi ele alır. Bir wallbox veya hızlı şarj istasyonu, bu iki arayüzü farklı görevler için birlikte kullanabilir.
OCPP 2.0.1, ISO 15118 ile ilgili işlevleri destekler; OCPP 2.1 ise ISO 15118-20 ve çift yönlü enerji aktarımı için ek işlevler içerir. Bununla birlikte OCPP 2.0.1 sertifikasının yalnızca Core kapsamı, ISO 15118 desteğinin de sertifikalandırıldığını göstermez; ilgili profil ayrıca kontrol edilmelidir.
ISO 15118-2 ile ISO 15118-20 Aynı Özellikleri mi Sunar?
ISO 15118-2:2014, ağ ve uygulama katmanı gereksinimlerini tanımlar. Temel mesaj kümesi, şarj ekipmanından araca enerji aktarımı için tasarlanmıştır. ISO kataloğunda 2024 yılında teyit edilmiş yayımlanmış sürüm olarak yer alır; yeni bir revizyon çalışması bulunması, bu baskının kendiliğinden geçersiz olduğu anlamına gelmez.
ISO 15118-20:2022, ikinci nesil ağ ve uygulama katmanı gereksinimlerini ele alır ve çift yönlü güç aktarımının mesajlarını ve işlem sıralarını tanımlar. Ancak yalnızca “-20 destekli” ibaresiyle, cihazın her enerji aktarım hizmetini uyguladığı varsayılamaz.
ISO 15118-3:2015, kablolu üst seviye haberleşmenin fiziksel ve veri bağlantı katmanlarıyla ilgilidir. ISO 15118-8:2020 ise kablosuz haberleşme için bu katmanları ele alır. Kablosuz veri haberleşmesi ile kablosuz enerji aktarımı aynı şey değildir.
2026 güncellemesi: ISO 15118-20:2022/Amd 1:2026, Temmuz 2026’da yayımlanmıştır. Değişikliğin kapsam başlıkları AC dağıtık enerji kaynağı hizmeti, MCS hizmeti ve geliştirilmiş güvenlik yaklaşımıdır. Teknik şartnamede yalnızca “ISO 15118” yerine ilgili bölüm, baskı ve değişiklik düzeyi belirtilmelidir.
V2G İçin Haberleşme Yeterli mi?
V2G — Vehicle to Grid, aracın enerjiyi elektrik şebekesine geri verebildiği uygulamadır. V2H ev beslemesini, V2L ise harici yüklerin beslenmesini ifade eder. Bu özellikler aynı değildir; V2L çıkışı bulunan bir aracın şebekeye paralel enerji verebildiği sonucu çıkarılamaz.
Çift yönlü uygulamada haberleşmenin yanında araç ve şarj ekipmanının uygun güç elektroniği, koruma işlevleri ve kontrol desteği gerekir. Şebekeye paralel çalışma koşulları ayrıca karşılanmalıdır. ISO 15118 desteği, tek başına bir şebeke bağlantı onayı veya evin kesintide beslenebileceğinin kanıtı değildir.
Siber Güvenlik ile Elektriksel Güvenlik Ayrı Değerlendirilir
Sertifika doğrulama, şifreli iletişim ve anahtar yönetimi; yetkilendirme ve veri güvenliğinin parçalarıdır. Sertifika süresi, güven zinciri, doğru saat bilgisi ve yazılım güncellemeleri uygulamada önemlidir. Bir standardın güvenlik mekanizmaları tanımlaması, her uygulamanın saldırılara karşı kusursuz olduğu anlamına gelmez.
Bunlar koruyucu topraklama, uygun kablolama veya doğru kaçak akım korumasının yerine geçmez. Dijital yetkilendirmenin başarılı olması ile elektriksel kurulumun uygun olması farklı kontrollerdir.
Şarj Başlamıyorsa Hangi Bilgiler Kontrol Edilir?
Önce araç ile istasyonun ortak desteklediği protokol ve hizmetler belirlenir. Ardından Plug & Charge’ın etkinliği, sözleşme ve sertifika durumu, işletmeci desteği ve hata kayıtları incelenir. Her başarısız oturumun nedeni batarya veya güç kablosu değildir; sorun haberleşme ya da yetkilendirme aşamasında da olabilir.
Evde şarj için ürün seçerken desteklenen sürümün, hizmetlerin ve araç uyumluluğunun yazılı olarak belirtilmesini isteyin. Kullanım senaryolarını karşılaştırmak için elektrikli araç şarjı SSS bölümünden de yararlanabilirsiniz.
Teknik kaynaklar: ISO 15118-2:2014 · ISO 15118-20:2022 · ISO 15118-20 Amd 1:2026 · ISO 15118-3 · ISO 15118-8 · CharIN — Plug & Charge · Open Charge Alliance — OCPP