Defrost Kontrol Nedir?

Defrost kontrolü ve soğutma sistemlerinde buz çözme

Defrost kontrolü nedir?

Defrost kontrolü, bir soğutma sisteminin evaporatöründe biriken kırağı ve buzun giderilmesi için buz çözmenin başlamasını, bitmesini ve soğutmaya dönüşü yöneten işlevdir. Defrostun amacı, evaporatörün ısı alışverişini ve hava geçişini korumaktır. Bu işlev; ticari buzdolaplarında, dondurucularda, soğuk odalarda ve uygun iklimlendirme uygulamalarında kullanılır.

Buz neden oluşur? Nemli hava, sıfırın altındaki evaporatör yüzeyiyle temas ettiğinde kırağı oluşabilir veya yüzeyde yoğuşan su donabilir. Kapı açılması ve hava sızıntıları nem yükünü artırır. Biriken buz, kanatçıkların arasındaki hava geçişini daraltır ve ısı aktarımını zorlaştırır. Defrost mekanizmasının önemi, bu birikimi sistemin çalışmasına engel olmadan yönetmesidir.

Defrost hangi yöntemlerle yapılır? Kullanılan defrost teknolojisi, evaporatörün yapısına ve çalışma sıcaklığına bağlıdır. Başlıca yöntemler doğal çözülme, elektrikli defrost ve sıcak gazlı defrosttur. Her yöntemde ayrı bir elektrikli ısıtıcı kullanılması gerekmez.

Doğal çözülme: Uygun pozitif sıcaklıklı sistemlerde soğutma durdurulur; çevredeki havanın ısısı buzun çözülmesini sağlar. Fanların çalışma biçimi uygulamaya göre belirlenir. Bu yöntemin yeterliliği, yalnız kabin sıcaklığına bakılarak değil, evaporatörün gerçekten çözülüp çözülmediği incelenerek değerlendirilir.

Elektrikli defrost: Isıtıcı elemanlar evaporatördeki buzu eritir. Kontrolörün röle çıkışı, uygun kapasitedeki ısıtıcıyı veya bir kontaktörü kumanda edebilir. Elektrikli defrost sırasında soğutma genellikle durdurulur. Isıtıcının yükü ve gerekli bağımsız sıcaklık koruması, cihazın ve tesisatın teknik şartlarına göre belirlenir.

Sıcak gazlı defrost: Soğutma devresindeki sıcak akışkandan yararlanılarak evaporatöre ısı taşınır. Vana düzeni, basınç koşulları ve kompresörün çalışma biçimi sistem tasarımına bağlıdır. Sıcak gazlı defrost, mevcut tesisata yalnız bir kontrolör ayarı değiştirilerek eklenebilen bir özellik değildir.

Defrost ne zaman başlar? Otomatik veya manuel defrost mümkündür. Otomatik başlangıç; zaman aralığına, programa, biriken çalışma süresine veya cihazın desteklediği ihtiyaç algoritmasına göre yapılabilir. Defrost ayarları belirlenirken nem yükü, kapı kullanım sıklığı ve evaporatörün durumu dikkate alınır.

Her cihaz buz kalınlığını ölçmez. Basit kontrolörler çoğunlukla zaman ve sıcaklık bilgisiyle çalışır. Bazı gelişmiş kontrolörler, evaporatörün sıcaklık davranışından defrost ihtiyacını değerlendirir. İhtiyaca göre defrost ifadesi, mutlaka doğrudan buz kalınlığı ölçen bir sensör bulunduğu anlamına gelmez.

Defrost ne zaman biter? Çevrim, ayarlanan sürenin dolmasıyla veya evaporatör probunun belirlenen defrost bitiş sıcaklığına ulaşmasıyla sonlandırılabilir. Sıcaklıkla bitirilen uygulamalarda azami defrost süresi ayrıca bir üst sınır oluşturur. Kabinin saklama sıcaklığı ile evaporatörün defrost bitiş sıcaklığı aynı ayar değildir.

Çevrim, ısıtıcı kapandığında tamamlanmış sayılmaz. Eritilen suyun tahliyesi için damlama beklemesi gerekebilir. Fanlı sistemlerde fanın yeniden başlaması, süreye veya evaporatör sıcaklığına bağlanabilir. Kompresörün yeniden devreye girmesinde de koruma gecikmeleri bulunabilir. Bu sıralamayı destekleyen kontrolör özellikleri, düzgün soğutmaya dönüş için önemlidir.

Probların görevi farklıdır. Kabin probu saklama alanının hava sıcaklığını, evaporatör probu ise buz çözme ve fan yönetiminde kullanılan noktayı izler. NTC ve PTC problar seçilirken prob uyumu kontrol edilmelidir. Sıcaklık sensörü ile termostatın farkı da burada görülür: sensör ölçer; kontrolör bu ölçüm ve ayarlara göre çıkışları yönetir.

Enerji tüketimine etkisi nedir? Yetersiz defrost, hava akışını ve soğutma performansını düşürebilir. Gereğinden uzun defrost ise sisteme ilave ısı yükü getirir. Bu nedenle enerji tüketimi değerlendirilirken buz çözme ile sonrasındaki yeniden soğutma birlikte ele alınır. Çevresel etkiler açısından hedef, evaporatörü çalışır durumda tutacak yeterli ve uygun çevrimdir.

Arıza nasıl anlaşılır? Kalın buz tabakası, zayıflayan hava akışı ve hedef sıcaklığa ulaşamama, defrost arıza belirtileri arasında olabilir. Ancak defrostun çalışmamasına bağlı sorunlar prob, ısıtıcı, fan, tahliye veya bağlantı arızasından da kaynaklanabilir. Kontrolör değişimi veya onarımı öncesinde sorunun kaynağı belirlenmelidir.

Ev tipi buzdolabında durum farklı olabilir. Buzdolabının defrost çalışması, ürünün elektronik kartı ve sensör düzeniyle birlikte tasarlanır. Kullanıcının erişebileceği bir defrost düğmesi bulunması zorunlu değildir. Otomatik defrost özelliği olmayan bir buzdolabı için üreticinin manuel çözündürme talimatı esas alınır; harici kontrolör eklemek doğrudan eşdeğer bir çözüm değildir.

Gıda sıcaklığı ayrıca değerlendirilmelidir. Gıdaların saklanma süresi ve defrost sırasında gıda güvenliği, yalnız ekranın gösterdiği hava sıcaklığıyla belirlenmez. Ürün sıcaklığı, çevrimin süresi ve gerekli saklama koşulları birlikte izlenmelidir. Bazı kontrolörlerin defrost sırasında ekran değerini sabitlemesi, ürün sıcaklığının sabit kaldığını kanıtlamaz.

Kontrolör nasıl seçilir? Defrost yöntemi seçimi yapılırken besleme gerilimi, prob girişleri, bağımsız çıkışlar, yük kapasiteleri, damlama ve fan gecikmeleri incelenir. Marka ve model karşılaştırması, bu ihtiyaçlar belirlendikten sonra anlam kazanır. Doğru defrost kontrolü, buz çözmeyi başlatmanın yanında sistemi uygun biçimde yeniden soğutmaya döndürür.