Çoklu (multi) zaman rölesi nedir?

Tek cihazda seçilebilir zamanlama işlevleri
Çoklu veya çok işlevli zaman rölesi, aynı cihaz üzerinden farklı zamanlama davranışlarının seçilebildiği bir kumanda elemanıdır. Örneğin uygun bir model, bir devrede gecikmeli çalıştırma için, başka bir devrede tekrarlı açma ve kapama için ayarlanabilir. Zaman rölesinin sunduğu bu esneklik, birden fazla işlevin aynı anda bağımsız çalıştığı anlamına gelmez; yaygın modellerde seçilen tek çalışma modu uygulanır.
Editörün notu: Çok işlevli, çok aralıklı ve çok kanallı ifadeleri farklı özellikleri anlatır. Çok işlevli cihazda çalışma davranışı, çok aralıklı cihazda zaman kademesi seçilir. Çok kanallı bir cihaz ise ancak teknik özelliklerinde belirtiliyorsa bağımsız çıkışları yönetir. İki değiştirici kontak veya iki süre ayarı bulunması, tek başına iki bağımsız zamanlayıcı bulunduğunu göstermez.
Seçilen mod devrede neyi değiştirir?
Çalışma prensibini anlamak için besleme, tetikleme sinyali, geçen süre ve çıkış arasındaki ilişkiye bakılır. İşlev seçici bu ilişkiyi değiştirir. Ön panelde kullanılan A, B veya C gibi harfler bütün markalarda aynı anlama gelmez; doğru açıklama, ilgili modelin zaman diyagramındadır.
Çekmede gecikme, ON-delay: Gecikmeli açma işlevinde başlatma koşulundan sonra süre sayılır, tamamlanınca çıkış etkinleşir. Bırakmada gecikme, OFF-delay: Gecikmeli kapanma işlevinde çıkış, kumanda sinyali kalktıktan sonra belirli süre daha etkin kalır. Sinyalle başlatılan birçok OFF-delay modelinde bu sırada besleme devam etmelidir.
Belirli süreli çıkış: Uygun interval veya tek atımlı darbe işlevinde çıkış, başlatma koşuluyla etkinleşir ve ayarlanan süre sonunda kapanır. Tekrarlı çevrim: Flaşör işlevi açık ve kapalı sürelerini tekrarlar. Çevrimin açık mı kapalı mı başlayacağı, sürelerin eşit mi bağımsız mı ayarlanacağı modele bağlıdır.
Yıldız–üçgen geçişi gibi özel işler için uygun çıkış sırası ve geçiş aralığı gerekir. Her çok işlevli zaman rölesi bu işlevi içermez. Fonksiyon sayısını okumak yerine, gereken davranışın zaman diyagramını kontrol etmek daha yararlıdır.
Zaman aralığı ile süre ayarı nasıl ayrılır?
Zaman aralığı kullanılabilecek ölçeği, süre ayarı o ölçek içindeki değeri belirler. Örneğin 0–10 saniye kademesinde 5 saniyelik bekleme ayarlanabilir; dakika kademesine geçildiğinde aynı düğme konumu farklı süre verir. Ayar sırasında işlev, zaman birimi, kademe ve değer birlikte okunmalıdır. Milisaniyeden saatlere uzanan seçenekler bulunabilir; bütün modeller aynı aralığı sunmaz.
Analog ayarlı modeller genellikle düğme ve seçicilerle, dijital modeller tuşlar ve ekranla ayarlanır. Sayısal gösterge, ayar çözünürlüğü, ayar hatası ve tekrarlanabilirlik ayrı özelliklerdir. Çevrim modunda T1 ve T2 ayarlarının bulunması da çoğu zaman aynı çevrimin açık ve kapalı sürelerini anlatır; iki bağımsız kontrol kanalı anlamına gelmez.
Besleme ve tetikleme aynı görevde değildir
Bazı modellerde enerji verilmesi saymayı başlatır; bazılarında cihaz sürekli beslenir ve ayrı girişten komut bekler. Zamanlama devresi kurulurken gerilimli giriş ile potansiyelsiz kontak girişi ayrılmalıdır. Bir kontak girişine, şemada öngörülmeyen harici gerilim uygulanmaz. Geniş besleme aralığı da ürünün tam model kodundan doğrulanmalıdır; “çok işlevli” ifadesi her AC/DC gerilime uyum anlamına gelmez.
Yeniden tetikleme ve sıfırlama davranışı uygulamayı doğrudan etkiler. Süre dolmadan ikinci sinyal geldiğinde cihaz saymayı yeniden başlatabilir veya sinyali yok sayabilir. Enerji kesilip geldiğinde önceki süreyi koruyup korumadığı da ayrıca kontrol edilir. Bir anlık buton darbesinden sonra tam çevrim bekleniyorsa, seçilen mod bu davranışı desteklemelidir.
İki kontak, iki bağımsız zamanlama değildir
Çıkış yapısında iki değiştirici kontak, aynı zamanlama kararına bağlı olarak birlikte çalışabilir. Bazı modellerde ise bir ani kontak ve bir zaman gecikmeli kontak bulunur. Bağımsız zamanlı çıkış gerektiğinde bu özellik açıkça aranmalıdır. NO ve NC işaretleri kontakların normal durumunu gösterir; seçilen moddaki hareket sırası zaman diyagramından okunur.
Potansiyelsiz röle kontağı kendi başına gerilim üretmez; harici devreyi anahtarlar. Yarı iletken çıkışlı modellerde ise çıkış türü ve yük uyumu ayrıca değerlendirilir. Motor, valf veya lamba sürerken yalnızca katalogdaki amper değerine bakılmaz; yük türü, kalkış akımı ve anahtarlama sıklığına göre ara röle veya kontaktör gerekebilir.
Uygulamada hangi işleri kolaylaştırır?
Kumanda devrelerinde bir fanın stop komutundan sonra 30 saniye daha çalışması OFF-delay ile, bir ikaz lambasının aralıklı yanması çevrim işleviyle çözülebilir. Bunlar ayrı uygulama örnekleridir; tek çıkışın iki işi bağımsız yürüttüğü varsayılmaz. Pompayı belirli süre çalıştırmak da sıvı seviyesini veya verilen hacmi ölçmez; işlem bu bilgilere bağlıysa uygun algılama gerekir.
Motoru gecikmeli başlatmak, yumuşak yol verme değildir. Zaman rölesi motor gerilimine, akımına veya hızına rampa uygulamaz. Her gün belirli saatte çalışma için gerçek zaman saatli zamanlayıcı, gün doğumu ve batımını izleyen aydınlatma için astronomik zamanlayıcı değerlendirilir. Geçen süreyi ölçmek ile takvime göre çalışmak farklı ihtiyaçlardır.
Genel amaçlı çok işlevli zaman rölesi, acil durdurmayı geciktirmek için kullanılmaz ve güvenlik rölesinin yerini tutmaz. Güvenlikle ilgili bir gecikme gerekiyorsa, tanımlanan güvenlik işlevine uygun donanım ve doğrulanmış devre tasarımı gerekir.
Seçim, devreye alma ve kontrol
Model seçerken önce gerekli zaman diyagramı, ardından besleme ve giriş uyumu, zaman aralığı, çıkış yapısı, yük kapasitesi ve montaj biçimi belirlenir. Ayarlar üreticinin talimatına göre, gerektiğinde enerji kesilerek yapılır. İlk denemede başlatma, erken sinyal kesilmesi, yeniden tetikleme ve enerji dönüşü davranışları gözlenir; ölçülen süre uygulamanın toleransıyla karşılaştırılır.
Birden fazla koşul ve işlem adımı gerekiyorsa programlanabilir zaman rölesi veya uygun bir kontrolör değerlendirilebilir. Tek işlev sürekli kullanılacaksa basit bir zaman rölesi ayarı daha anlaşılır tutabilir. Çok işlevli ürün, farklı görevler için yedek ürün çeşitliliğini azaltabilir; aynı anda gereken bağımsız rölelerin tümünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Arıza incelemesinde önce mod, zaman birimi, giriş sinyali ve besleme kontrol edilir. Çok kısa tetikleme darbesi algılanmayabilir; yetersiz sıfırlama süresi sonraki çevrimi bozabilir. Çıkış LED'inin yanması, yük devresinin sağlam olduğunu kanıtlamaz. Kontak, soket ve yük bağlantıları da incelenmelidir.
İlgili ürünler ve konular
Zaman röleleri, analog zaman röleleri, zaman rölesi fiyatları ve zaman rölesi çeşitleri.