
BS 88 Standardı Nedir? Sigorta Bölümleri, Kullanım Sınıfları ve Seçim Kriterleri
BS 88, alçak gerilim sigortalarının yapısı, elektriksel özellikleri ve deneyleriyle ilgili İngiliz standart referansları arasında yer alır. Endüstriyel panolarda sık karşılaşılan bu adlandırma, tek bir sigorta boyutunu veya tek bir açma karakteristiğini ifade etmez. Bir elektrik sigortasının uygunluğunu belirlemek için standart bölümü, kullanım kategorisi, anma değerleri ve mekanik bağlantı biçimi birlikte değerlendirilmelidir.
Sigortalar için BS standartları içinde kullanılan BS 88 referansları, IEC 60269 alçak gerilim sigorta ailesi ile yakından ilişkilidir. Yeni belgelerde BS EN IEC veya BS HD adlandırmalarıyla da karşılaşılabilir. Bu nedenle standart numarasını yayın yılı ve değişiklikleriyle birlikte okumak gerekir.
BS 88 Bölümleri Hangi Konuları Kapsar?
| Referans | Temel kapsam | İlgili IEC bölümü |
|---|---|---|
| BS 88-1 | Alçak gerilim sigortaları için genel kurallar, anma değerleri ve deney esasları. | IEC 60269-1 |
| BS 88-2 | Yetkili kişiler tarafından kullanılan, ağırlıklı olarak endüstriyel sigorta sistemleri için ek kurallar. | IEC 60269-2 |
| BS 88-3 | Uzman olmayan kişilerin kullanımına yönelik, ağırlıklı olarak ev ve benzeri uygulamalardaki sigorta sistemleri için ek kurallar. | IEC 60269-3 |
| BS 88-4 | Yarı iletken elemanların korunmasında kullanılan sigorta elemanları için ek kurallar. | IEC 60269-4 |
Bu tablo kapsamı açıklar; belirli bir baskının güncellik listesi değildir. Proje şartnamesinde kullanılacak sigorta standartları, ilgili BSI kaydı ve ürünün uygunluk belgeleri üzerinden kontrol edilmelidir. Ayrıca BS 88-3 yalnızca sigorta tabanlarını kapsamaz; BS 88-4 de genel bir uygulama kılavuzu değildir. IEC ailesindeki uygulama rehberi IEC TR 60269-5 başlığı altında bulunur.
HBC ve HRC Ne Anlama Gelir?
HBC High Breaking Capacity, HRC ise High Rupturing Capacity ifadelerinin kısaltmasıdır. Her ikisi de yüksek kesme kapasitesiyle ilişkilidir. Bu özellik, sigortanın belirtilen gerilim ve deney koşullarında kesebileceği kısa devre akımını anlatır. Endüstriyel sigortalarda bu değer genellikle kA olarak belirtilir.
Kesme kapasitesi ile anma akımı farklı büyüklüklerdir. Amper değeri sigortanın normal işletme koşullarıyla, kA değeri arıza akımını kesebilmesiyle ilgilidir. HBC veya HRC ibaresi de tek başına hızlı ya da gecikmeli çalışma karakteristiğini tanımlamaz.
gG, aM, aR ve gR İşaretleri Neden Önemlidir?
gG: Genel amaçlı, tam aralıklı koruma kategorisidir. Uygun seçildiğinde aşırı yük ve kısa devre koruması sağlar. Kablo ve dağıtım devrelerinde yaygın olarak kullanılır.
aM: Motor devreleri için kısmi aralıklı koruma kategorisidir. Elektrik motorunun kalkış koşulları dikkate alınarak seçilir; aşırı yük koruması için ayrıca uygun bir termik veya elektronik aşırı yük rölesi gerekir. Sigorta, kontaktör ve aşırı yük rölesinin koordinasyonu üretici tablolarıyla doğrulanmalıdır.
aR ve gR: Yarı iletken korumasında kullanılan kategorilerdir. aR kısmi aralıklı, gR tam aralıklı korumayı ifade eder. Yarı iletken sigortalarında açma davranışı, toplam kesme I2t değeri ve ark gerilimi önem taşır. Bir hız kontrol cihazı veya servo sürücü için kullanılacak sigorta, cihaz üreticisinin belirttiği koruma düzenine göre seçilmelidir.
BS 88 Sigortası Seçerken Neler Kontrol Edilir?
Akım ve çalışma koşulları: Sigortanın amper değeri; yük akımı, kalkış akımı, kablo koruması, pano sıcaklığı ve üreticinin düzeltme katsayılarıyla birlikte değerlendirilir. Anma akımı, sigortanın o akımda hemen açacağı anlamına gelmez.
Gerilim ve akım türü: Ürünün gerilim değeri devreye uygun olmalıdır. AC için verilen bir değer, aynı gerilimde DC kullanımına otomatik olarak izin vermez. Akü, doğrultucu ve DC bara uygulamalarında DC sigorta özellikleri ayrıca incelenmelidir.
Kısa devre ve koordinasyon: Kesme kapasitesi, montaj noktasındaki beklenen kısa devre akımını karşılamalıdır. Üst ve alt devre korumaları arasındaki seçicilik ise zaman-akım eğrileri ve üretici koordinasyon verileriyle değerlendirilir.
Boyut ve taşıyıcı uyumu: Gövde ölçüsü, bağlantı kulaklarının konumu, montaj delikleri ve sigorta yuvası eşleşmelidir. Taşıyıcının kabul edebileceği güç kaybı ve bağlantı koşulları da doğru sigorta seçiminin parçasıdır.
Sık Sorulan Sorular
BS 88 sigortaları farklı markalar arasında değiştirilebilir mi?
Uygun eşdeğer ürünler kullanılabilir; ancak elektriksel özellikler, kullanım kategorisi, zaman-akım davranışı, mekanik ölçüler ve taşıyıcı uyumu doğrulanmalıdır. Yalnızca BS 88 ibaresi ortak olduğu için değişim yapılmaz.
Bir BS 88 sigortası neden sürekli açar?
Aşırı yük, kısa devre, yanlış kategori, kalkış akımı veya bağlantılardaki ısınma araştırılmalıdır. Sigortanın açma nedeni bulunmadan amper değerini yükseltmek koruma düzenini bozabilir.
BS 88-3 ifadesi enerjili değişime izin verir mi?
Hayır. Kullanıcı sınıflandırması, canlı devrede müdahale yetkisi vermez. Sigorta değişiminde güvenli ayırma, gerilimsizliğin doğrulanması ve ekipman talimatları esas alınmalıdır.