
BS 646 Standardı Nedir? Kapsamı ve Diğer Sigorta Standartlarından Farkları
BS 646, belirli fişlerde ve priz adaptörlerinde kullanılan, anma akımı 5 A’e kadar olan kartuş sigorta elemanları için hazırlanmış İngiliz standardıdır. Kapsamındaki iki iletkenli devreler, 250 V AC, 50 Hz veya 250 V DC sınırlarına kadar tanımlanır. Buradaki priz adaptörü ifadesi, farklı fiş bağlantılarını uyarlayan elektrik aksesuarını anlatır; elektronik güç adaptörüyle aynı anlamda kullanılmaz.
İngiliz sigorta standartları arasında bulunan BS 646, bütün elektronik cihazlardaki küçük sigortaları kapsayan genel bir standart değildir. Bir elektrik sigortasının küçük veya silindirik olması, onun BS 646’ya uygun olduğunu göstermez.
BS 646 Hâlâ Güncel mi?
BSI kataloğunda BS 646:1958+A2:2013 güncel olarak listelenmektedir. Referanstaki 1958, standardın temel yayın yılını; A2:2013 ise değişiklik bilgisini gösterir. Eski bir yayın tarihi, standardın kendiliğinden yürürlükten kalktığı anlamına gelmez. Teknik şartname hazırlanırken sigorta standartlarının tam numarası ve değişiklikleri birlikte değerlendirilmelidir.
BS 646, BS 1362 ve IEC 60127 Arasındaki Fark Nedir?
| Standart | Temel uygulama | Karıştırılmaması gereken nokta |
|---|---|---|
| BS 646 | Kapsamında tanımlanan fiş ve priz adaptörü sigortaları. | Her küçük kartuş sigorta bu standarda ait değildir. |
| BS 1362 | Özellikle BS 1363 fişlerinde kullanılan, 13 A’i aşmayan genel amaçlı kartuş sigortalar. | BS 646 ile aynı ürün standardı değildir. |
| IEC 60127 serisi | Elektrikli cihazlar, elektronik ekipmanlar ve bunların bileşenleri için minyatür sigortalar. | Kartuş, çok küçük boyutlu ve yüzey montajlı farklı sigorta yapıları bulunabilir. |
| BS 88 / IEC 60269 | İlgili bölüme göre dağıtım, endüstriyel uygulamalar ve diğer alçak gerilim sigorta sistemleri. | Küçük cihaz sigortalarıyla otomatik olarak eşdeğer kabul edilmez. |
Standart numarası, kullanım yerini anlamanın başlangıcıdır. Ancak değiştirme kararı için ürünün tüm özellikleri gerekir. Sigorta türleri arasındaki farklar, yalnızca dış görünüşten veya gövde malzemesinden anlaşılamaz.
Sigorta Üzerindeki Hangi Bilgiler Okunmalıdır?
Anma akımı: Sigortanın amper değeri, tanımlı koşullardaki akım taşıma özelliğiyle ilgilidir. Üzerinde 2 A yazan bir sigortanın akım 2 A’e ulaştığı anda açması beklenmez; açma süresi aşırı akımın büyüklüğüne ve ürünün karakteristiğine bağlıdır.
Anma gerilimi ve AC/DC uygunluğu: Sigortanın gerilim değeri devreye uygun olmalıdır. Standardın AC ve DC uygulamalarını kapsaması, herhangi bir ürünün veri sayfasına bakmadan her iki devrede kullanılabileceği anlamına gelmez. Özellikle doğru akım sigortalarında üreticinin beyan ettiği DC değerleri esas alınır.
Kesme kapasitesi: Sigortanın belirtilen koşullarda kesebileceği en büyük beklenen arıza akımıdır. Küçük yük akımı, küçük kısa devre akımı demek değildir. Düşük güç tüketen bir aksesuarın bağlı olduğu şebeke, arıza sırasında yüksek akım sağlayabilir.
Zaman-akım karakteristiği: Hızlı ve gecikmeli sigortalar aynı davranışı göstermez. Gövde üzerindeki işaretler, üretici eğrileri ve cihaz talimatı birlikte okunmalıdır; yalnızca aynı amper değerine bakılarak karakteristik değiştirilmez.
Ölçüler ve taşıyıcı: Uzunluk, çap, uç kapaklar ve temas yapısı uyumlu olmalıdır. Taşıyıcının sıcaklık ve güç kaybı sınırları da sigorta seçim kriterleri arasındadır. Yuvaya sığan bir ürün, elektriksel açıdan doğru ürün olmayabilir.
Açmış Bir BS 646 Sigortası Nasıl Değerlendirilir?
Önce sigortanın neden açtığı araştırılır. Bağlı cihazdaki arıza, aşırı yük, yanlış sigorta seçimi veya bağlantı bölgesindeki ısınma değerlendirilmeden yeni sigorta takmak, aynı sorunun tekrarlanmasına yol açabilir.
Sigortanın değişmesi gerekip gerekmediği yalnızca dış görünüşünden anlaşılmayabilir. Enerjisi kesilmiş ve devreden ayrılmış sigortada süreklilik kontrolü yapılabilir. Ancak süreklilik bulunması, ürünün doğru tipte olduğunu veya tüm performans özelliklerini koruduğunu kanıtlamaz.
Sigorta değişimi öncesinde besleme güvenli şekilde ayrılmalı; taşıyıcıda kararma, gevşeklik veya ısıl hasar varsa bu sorun da giderilmelidir. Sigorta tel, folyo veya lehimle köprülenmez; tekrar açmasını engellemek için amper değeri yükseltilmez.
Sık Sorulan Sorular
Her 5 × 20 mm sigorta BS 646 yerine kullanılabilir mi?
Hayır. 5 × 20 mm bir ölçü bilgisidir. Aynı ölçüde farklı standartlara, kesme kapasitelerine ve açma karakteristiklerine sahip ürünler bulunabilir. Doğru sigorta tipini cihazın veya aksesuarın teknik gereksinimleri belirler.
Cam yerine seramik gövde seçmek yeterli mi?
Hayır. Gövde malzemesi tek başına standardı veya koruma performansını tanımlamaz. Eşdeğerlik, ürün kodu ve teknik veriler üzerinden değerlendirilir.
BS 646 sigortası kendiliğinden yeniden çalışır mı?
Eriyebilir elemanı açan kartuş değiştirilir. Resetlenebilir koruma elemanları farklı davranır ve doğrudan ikame olarak kabul edilmez.
Yedek ürün ararken hangi bilgiler verilmelidir?
Mevcut ürünün okunabilir işaretleri, üretici kodu, amper ve gerilim değerleri, ölçüleri ve kullanıldığı aksesuarın modeli birlikte paylaşılmalıdır. Sigorta modellerini bu bilgilerle karşılaştırmak, yalnızca fotoğrafa göre seçim yapmaktan daha güvenilirdir.