Batarya Yönergesi 2006/66/EC

Batarya Yönergesi 2006/66/EC

Eski yönergeden güncel AB batarya kurallarına geçiş

2006/66/EC, Avrupa Birliği’nde pil ve akümülatörlerin içerdiği belirli maddeleri, atıklarının ayrı toplanmasını ve geri dönüşümünü düzenleyen, 6 Eylül 2006 tarihli yönergedir. Ancak bugün tek başına güncel mevzuat gibi sunulmamalıdır: 18 Ağustos 2025’te, belirli geçiş hükümleri saklı kalmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır. Güncel ana çerçeve (AB) 2023/1542 Bataryalar ve Atık Bataryalar Tüzüğüdür. Bu ayrım, eski dokümanları ve pil ve akü standartlarını değerlendirirken önemlidir.

Mevzuat kontrol tarihi: 18 Ekim 2026. Yeni tüzüğün 13 Ağustos 2026 tarihli konsolide metni esas alınmıştır.

Yönerge hangi ürünleri kapsıyordu?

Eski düzenleme genel olarak taşınabilir, otomotiv ve endüstriyel pil ve akümülatörleri kapsıyordu; belirli savunma ve uzay uygulamalarına ilişkin istisnalar vardı. Alkalin, NiMH, NiCd ve lityum iyon gibi ifadeler kimyayı anlatır; hukuki ürün kategorisi ise kullanım ve tanım ölçütleriyle belirlenir. Her küçük pil otomatik olarak aynı kategoriye, her şarjlı ürün de aynı yükümlülüklere girmez.

Cıva, kadmiyum ve kurşun aynı şekilde düzenlenmiyordu

2006/66/EC’nin temel madde kısıtlamaları cıva ve taşınabilir pillerde kadmiyum üzerine kuruluydu; istisnalar zaman içinde değiştirildi. Kurşun için aynı yönergede bütün pil türlerini kapsayan genel bir yasak bulunduğunu söylemek yanlıştır. Örneğin kurşun-asit aküler sırf kurşun içerdiği için bu yönerge kapsamında bütünüyle yasaklanmış değildi.

İşaretleme eşiği, madde yasağı anlamına gelmez

Eski yönergenin 21. maddesi, ağırlıkça %0,004’ten fazla kurşun içeren pillerde Pb işaretini öngörüyordu. Bu bir etiketleme eşiğiydi; doğrudan kurşun yasağı değildi. Güncel tüzükte de madde kısıtlamaları ile kimyasal sembol şartları ayrı hükümlerdir. Bugünkü değerlendirmede batarya kategorisine, ilgili istisnalara ve Ek I’deki güncel sınır koşullarına bakılmalıdır.

Ayrı toplama ile geri dönüşümün farkı

Yönerge, atık pillerin karışık evsel atıktan ayrılmasını ve uygun toplama sistemlerine verilmesini amaçlıyordu. Taşınabilir atık pillerin teslimi için ücretsiz toplama ve yeni pil satın alma zorunluluğu bulunmaması temel unsurlardandı. Akü gruplarında da kullanım sonu yönetimi, yalnızca ürünü bir kutuda biriktirmekten ibaret değildir; uygun işleme ve geri dönüşüm zinciri gerekir. Toplama oranı, geri dönüşüm verimi ve malzeme geri kazanım oranı farklı göstergelerdir; yüzdeleri birbirinin yerine kullanılamaz.

Üretici sorumluluğu ve işletmelerin rolü

Genişletilmiş üretici sorumluluğu (EPR), atık bataryaların toplama ve işleme maliyetlerinin ilgili üretici sorumluluğu sistemiyle karşılanmasını esas alır. Mevzuattaki “üretici” her durumda yalnızca fiziksel fabrikayı anlatmaz; ilk piyasaya arz, marka, ithalat ve mesafeli satış gibi durumlar rolü etkileyebilir. Güncel sistemde kayıt, finansman, toplama organizasyonu ve raporlama yükümlülükleri hedef üye devletteki uygulamayla birlikte incelenmelidir. EPR yükümlülükleri ile tedarik zinciri özen yükümlülüğü aynı düzenleme değildir.

Yeni tüzük neden daha geniş bir çerçeve getiriyor?

(AB) 2023/1542; taşınabilir, hafif ulaşım aracı (LMT), elektrikli araç, endüstriyel ve marş-aydınlatma-ateşleme (SLI) bataryalarını ayrı kategorilerle ele alır. Elektrikli araç bataryaları ile küçük tüketici pillerinin aynı şartlara tabi olduğu varsayılmamalıdır. Yeni yaklaşım; atık yönetimine ek olarak kategoriye göre sürdürülebilirlik, performans, güvenlik, uygunluk değerlendirmesi, işaretleme ve izlenebilirlik hükümlerini de içerir. Bir yönerge ulusal hukuka aktarılırken, AB tüzüğü üye devletlerde doğrudan uygulanır; idari uygulamalar ve yaptırımlar yine ulusal düzenlemeler gerektirebilir.

Geçiş hükümleri ve uygulama tarihleri

18 Ağustos 2025: Eski yönergenin genel kaldırılma tarihi ve yeni tüzüğün atık batarya yönetimine ilişkin VIII. bölümünün uygulanmaya başladığı tarihtir. Buna karşılık eski yönergenin 11. maddesi 18 Şubat 2027’ye kadar uygulanmaya devam eder. 12(4) ve 12(5) kapsamındaki Komisyona veri iletimine ilişkin geçiş de 30 Haziran 2027’ye kadar sürer. Bu nedenle “bütün hükümler aynı gün bitti” demek doğru değildir.

Etiketleme, QR kod ve batarya pasaportu

Güncel tüzüğün 13(1)–13(3) maddelerindeki belirli etiket yükümlülüklerinde, 18 Ağustos 2026 ile ilgili uygulama işleminin yürürlüğe girişinden sonraki 18 aylık süre karşılaştırılır ve daha geç olan tarih esas alınır. Tek bir takvim tarihi bütün etiket şartlarının başlangıcı gibi sunulmamalıdır.

18 Şubat 2027 itibarıyla QR kod yükümlülüğü bütün bataryalar için öngörülür. Ancak dijital batarya pasaportu her pil için aynı kapsamda zorunlu değildir: LMT bataryaları, 2 kWh’den büyük endüstriyel bataryalar ve elektrikli araç bataryaları için düzenlenmiştir. QR kod ile batarya pasaportu aynı kavram değildir. Aynı tarihte yeni tüzüğün sökülebilirlik ve değiştirilebilirliğe ilişkin 11. maddesi de uygulanmaya başlar; ilgili istisnalar ayrıca değerlendirilir.

Tedarik zinciri özen yükümlülüğünün tarihi

İlgili batarya özen yükümlülüklerinin başlangıcı 2025 değişikliğiyle 18 Ağustos 2027’ye ertelenmiştir. Bu hükümler ham madde tedarikindeki belirli sosyal ve çevresel riskleri ele alır; kapsam ve ciro istisnaları bulunur. Erteleme, EPR veya bütün ürün uygunluğu yükümlülüklerinin de 2027’ye bırakıldığı anlamına gelmez.

Güvenlik standartları ve teknik dosya

Örneğin IEC 62133 belirli taşınabilir şarjlı hücre ve bataryaların güvenliğiyle; IEC 62660 ise elektrikli araç tahrikinde kullanılan lityum iyon hücrelerin ilgili test ve performans konularıyla ilişkilidir. Bu standartlara ait raporlar, atık yönetimi, madde kısıtlaması veya üretici kaydı yükümlülüklerinin yerine geçmez. Aynı şekilde yalnızca eski yönergeye atıf yapan bir belge de güncel teknik dosyanın tamamı sayılamaz.

Satın alma ve sistem tasarımında ne kontrol edilmeli?

Ürünün kimyasını, hukuki kategorisini, kullanım amacını ve hedef pazarını birlikte belirleyin. Üretici ve ithalatçı bilgileri, uygulanabilir uygunluk beyanı, gerekli işaretler, teknik raporlar ve kullanım sonu teslim sistemi birbiriyle tutarlı olmalıdır. Şarj cihazının veya pil aksesuarının uyumlu olması, bataryanın bütün mevzuat şartlarını kendiliğinden karşıladığı anlamına gelmez. Türkiye’de kullanım ve AB pazarına arz ayrı kapsamlar olduğundan, AB mevzuatı açıklaması Türkiye’deki bütün yükümlülüklerin karşılığı olarak okunmamalıdır.

İlgili pil ve akü konuları

Temel bilgiler için pil nedir, lityum pil türleri ve pil çeşitleri sayfalarına; teknik standart ayrımı için IEC 60086 ve IEC 61951 konularına bakabilirsiniz.

Diğer kategorilerden tamamlayıcı konular

Cihazla birlikte değerlendirmede RoHS ve WEEE kapsamlarını; kullanım alanlarında UPS sistemlerini ve elektrikli araç şarj standartlarını; besleme donanımında güç kaynağı standartlarını ayrıca inceleyebilirsiniz. Bu başlıklardaki yükümlülükler batarya mevzuatının yerine geçmez.

Akü ve şarj cihazları ana sayfası. Güç kaynakları ana sayfası.