Rotary (döner) encoderlar, bir dönme hareketinin ölçüsünü dijital sinyallere dönüştürmek için kullanılan cihazlardır. Dışarıdan dönen bir mil, içinde optik veya manyetik sensörler bulunan bir diskin dönmesine neden olur. Sensörler, disk üzerindeki delikleri veya çizgileri okuyarak, dönme hareketini dijital sinyallere dönüştürür.

Rotary encoderlar, iki ana tipte gelir: inkremental (artırımlı) ve absolut (mutlak).

Inkremental rotary encoderlar, bir dönme hareketi sırasında kaç adım yapıldığını sayar. Bunlar genellikle iki çıkışa sahiptir: A ve B kanalları. A kanalı dönmenin yönünü belirlerken, B kanalı dönmenin hızını belirler. İkili bir kodlama sistemi kullanırlar ve sinyal dönme hareketinin başlangıcından itibaren artan veya azalan bir şekilde artar.

Absolut rotary encoderlar ise, bir dönme hareketinin hangi konumda olduğunu belirlemek için kullanılır. Bir tur boyunca birden çok sensör okuyucusu kullanırlar ve her sensör belirli bir konumu kodlar. Bu kodlama sistemi sayesinde, dönüş hareketinin hangi konumda olduğu kesin bir şekilde belirlenebilir. Absolut rotary encoderlar, tek tur veya çok tur tipinde gelir.

Rotary encoderlar ayrıca, manyetik veya optik sensörlere sahip olabilir. Manyetik rotary encoderlar, dönen diskin üzerindeki manyetik alan değişikliklerini algılamak için manyetik sensörler kullanır. Optik rotary encoderlar ise, dönen diskin üzerindeki delikleri veya çizgileri optik sensörlerle okur.

Rotary encoderların birçok endüstriyel uygulaması vardır, örneğin CNC makinelerinde, otomasyon sistemlerinde ve robotta hareket kontrolünde kullanılırlar.